Naar de inhoud
Herkenning

Hoe herken je de impliciete lessen

Tik op een stap om de toelichting uit te klappen. Tik opnieuw om te sluiten.

Herkenning van binnenuit
Wat je herkent als je op jezelf let
▼

De impliciete lessen die je als kind leerde, zijn niet zichtbaar als gedachten. Ze zijn zichtbaar als automatismen, dingen die je doet voordat je nadenkt. Reflexen die sneller zijn dan het bewustzijn.

Herkenning van binnenuit begint vaak met een kleine verbazing: waarom doe ik dit eigenlijk? Een reactie die groter was dan de situatie rechtvaardigde. Een impuls die er was voordat je hem koos. Een patroon dat je pas ziet als je er al in zit.

Je herkent het misschien in kleine dingen. Dat je iets liever zelf oplost dan om hulp vraagt, ook als vragen makkelijker zou zijn. Dat je je terugtrekt als iemand te veel aandacht geeft. Dat complimenten of uitingen van zorg iets activeren wat lijkt op ongemak, een impuls om het weg te wuiven, te relativeren, ervan af te komen.

Of je herkent het in grotere dingen. Dat je merkt dat je op het moment dat een relatie echt dichtbij wordt, iets terugtrekt. Niet bewust. Gewoon: iets minder beschikbaar. Iets meer bezig. Iets verder weg.

Dat is de les in werking: nabijheid vraagt iets wat het systeem liever vermijdt.

Herkenning van buitenaf
Wat een partner of vertrouweling ziet
▼

De impliciete lessen van een ander zijn zichtbaar in hoe diegene zich gedraagt, niet in wat hij zegt, maar in wat hij doet. In hoe hij reageert als jij dichterbij komt. In wat er gebeurt als er spanning is. In hoe hij omgaat met kwetsbaarheid, zijn eigen en die van jou.

Een partner ziet dit van een andere hoek. Niet beter, niet slechter, maar anders. Van buitenaf zijn patronen soms zichtbaarder dan van binnenuit.

Als partner zie je iemand die zichzelf goed redt, maar die op het moment dat jij iets nodig hebt, soms minder beschikbaar is dan je had gehoopt. Niet afwijzend. Gewoon: praktisch, oplossingsgericht, iets minder bij de emotie.

Je ziet ook hoe hij reageert als jij hem nodig hebt. Hoe hij dan soms iets terugstapt, niet weggaat, maar net iets minder aanwezig wordt. En hoe hij het moeilijk vindt om dat te zien als een patroon. "Ik ben gewoon niet zo emotioneel."

Wat je ziet is niet koudheid. Het is een geleerde les: emotionele nabijheid vraagt iets wat het systeem niet goed weet hoe het te geven.

Het moment van herkenning
Wanneer de les zichzelf laat zien
▼

Er is een moment (soms klein, soms groot) waarop iemand een les bij zichzelf herkent. Niet als abstracte gedachte, maar als concrete realisatie: oh. Dit is wat ik doe. Dit is waar het vandaan komt.

Dat moment is zelden aangenaam. Het is een soort dubbel zien, jezelf van een stap afstand bekijken terwijl je midden in het patroon zit. Of achteraf, als je terugkijkt op wat er is gebeurd.

Het moment van herkenning komt voor mensen met een vermijdend patroon vaak laat, en vaak via de ander. Een partner die zegt: "Je bent er wel, maar je bent er ook niet." Een gesprek dat iets openbreekt wat al lang dicht zat.

Het voelt soms als een beschuldiging, en roept weerstand op. Maar onder die weerstand zit soms ook iets van herkenning. Een stille bevestiging van iets wat al lang geweten werd maar niet benoemd.

Dat moment is het begin van iets. Niet het einde van het patroon, maar de eerste keer dat het zichtbaar wordt als patroon.

Zes manieren om hiernaar te kijken

Uitgegrijsd betekent: voor deze stap is die lens niet geschreven. Je mist niets.

Het relationele klimaat

  1. Het klimaat
  2. Wat het kind leerde
  3. Waarom moeilijk herkenbaar
Terug naar het relationele klimaat