Hoe herhaalde ervaringen impliciete lessen worden

Het jonge brein leert niet via redeneren. Het leert via herhaling, via wat er steeds opnieuw gebeurt.

Als nabijheid keer op keer onvoorspelbaar is, leert het brein: nabijheid is onzeker. Niet als conclusie, maar als instelling. Een basisfrequentie waarop het systeem zich afstemt.

Als terugtrekken keer op keer rust oplevert, leert het brein: terugtrekken werkt. Niet als strategie, maar als automatisme.

Ivan Pavlov toonde dit aan bij honden, maar het principe geldt voor elk lerend systeem, inclusief het menselijk brein. Wat consistent wordt beloond of bestraft, wordt verwacht. En wat verwacht wordt, stuurt gedrag, sneller dan het bewustzijn kan bijhouden.

Dat is geen zwakte. Dat is efficiëntie. Het brein bouwt snelwegen voor wat het vaak nodig heeft. Het probleem is alleen dat die snelwegen zijn aangelegd in een context die er allang niet meer is.

Dit is misschien het belangrijkste inzicht van deze hele pagina: de lessen die een kind leerde, waren ooit de meest rationele respons op de situatie.

Een kind dat leert zich terug te trekken in een klimaat waar nabijheid benauwd voelt, maakt de juiste keuze. Het beschermt zichzelf.

Een kind dat leert altijd alert te zijn in een klimaat waar beschikbaarheid wisselend is, maakt de juiste keuze. Het vergroot zijn kans op verbinding.

Een kind dat leert dat nabijheid en spanning bij elkaar horen in een klimaat waar dat zo is, maakt de juiste keuze. Het past zich aan aan de werkelijkheid die er is.

Die lessen waren slim. Ze waren functioneel. Ze hebben het kind geholpen te overleven in het klimaat dat het had.

Het enige probleem is dat ze zijn meegenomen naar een andere wereld, naar volwassen relaties die anders werken, met mensen die niet zijn wie de ouders waren. De les is hetzelfde gebleven. De situatie is veranderd.

Dat is niet het falen van de persoon. Het is het falen van het systeem om bij te houden dat de wereld is veranderd.