Naar de inhoud
Narratieven

De verhalen die het kind zichzelf vertelde

Tik op een stap om de toelichting uit te klappen. Tik opnieuw om te sluiten.

Narratieven over zichzelf als kind
De verhalen die het kind zichzelf vertelde
▼

Elk kind maakt zin van wat het ervaart. Niet via analyse, maar via verhalen. Kleine, onuitgesproken verhalen over wie het is en waarom de dingen gaan zoals ze gaan.

Die verhalen zijn geen feiten. Ze zijn conclusies: getrokken uit een beperkte hoeveelheid bewijs, door iemand die nog geen andere wereld kent. Maar ze voelen als feiten. En ze gaan mee.

Ik ben niet zo'n type dat veel nodig heeft.

Het kind dat leerde dat kwetsbaarheid weinig opleverde, vertelde zichzelf al vroeg dat het gewoon zo is: ik heb niet zoveel nodig. Ik ben zelfstandig. Ik red me wel.

Dat verhaal klopte, in de context van dat gezin. Maar het werd ook een identiteit. Niet iemand die heeft geleerd geen hulp te vragen, maar iemand die gelooft dat hij het niet nodig heeft. Dat onderscheid is klein maar wezenlijk. Het eerste is een aanpassing. Het tweede is een verhaal over wie je bent.

Narratieven over relaties
De ongeschreven regels die het kind heeft afgeleid
▼

Naast de verhalen over zichzelf bouwde het kind ook een beeld op van hoe relaties werken. Niet als theorie, maar als een set ongeschreven regels. Regels die bepalen wat normaal is, wat je kunt verwachten, wat je moet doen om erbij te horen.

Die regels zijn nooit hardop uitgesproken. Ze zijn afgeleid uit herhaling. En ze zijn later de bril waarmee iemand elke nieuwe relatie beoordeelt.

In relaties blijf je jezelf. Je geeft niet alles weg.

De ongeschreven regel die dit kind meenam: echte nabijheid vraagt te veel. Wie te veel geeft, verliest zichzelf. Wie te afhankelijk wordt, wordt kwetsbaar op een manier die pijn doet.

Dat klinkt als gezond begrenzen, en deels is het dat ook. Maar het is ook een regel die echte verbinding op afstand houdt. Want wie nooit alles geeft, wordt ook nooit echt gekend.

Narratieven die meegaan naar volwassenheid
Dezelfde verhalen, nieuwe context
▼

De verhalen die het kind zichzelf vertelde, zijn niet achtergebleven in de kindertijd. Ze zijn meegegaan, als achtergrondruis, als filter, als een stem die commentaar geeft op alles wat er in een relatie gebeurt.

Dat is niet pathologisch. Iedereen neemt verhalen mee. Het wordt pas een probleem als de verhalen de werkelijkheid beginnen te overschrijven, als ze bepalen wat iemand ziet, wat hij verwacht, en wat hij doet voordat hij nadenkt.

Het verhaal dat meeging: ik heb niemand nodig, en wie te veel vraagt houdt niet echt van me.

In volwassen relaties klinkt dit door als een dubbele beweging: aantrekken en op afstand houden tegelijk. De partner wordt gewild, maar op het moment dat hij echt dichtbij komt, activeert het oude verhaal. Te veel nabijheid voelt als verlies van zichzelf.

En omdat het verhaal zo lang als identiteit heeft gevoeld, is het moeilijk te onderscheiden van wie iemand werkelijk is. "Ik ben gewoon zo" is de meest voorkomende zin, en ook de meest sluitende.

Zes manieren om hiernaar te kijken

Uitgegrijsd betekent: voor deze stap is die lens niet geschreven. Je mist niets.

Het relationele klimaat

  1. Het klimaat
  2. Wat het kind leerde
  3. Waarom moeilijk herkenbaar
Terug naar het relationele klimaat