Tik op de node om de toelichting uit te klappen.
Het hechtingssysteem is gecalibreerd op voorspelbaarheid, niet op veiligheid. Voor iemand die is opgegroeid in een klimaat van consistente beschikbaarheid, vallen die twee samen. Voor iemand met een onveilig patroon niet.
Het systeem heeft geleerd: nabijheid gaat gepaard met spanning, onzekerheid of afwisseling. Die combinatie is wat het brein heeft geregistreerd als de textuur van verbinding. Een partner die die textuur niet heeft — die rustig is, beschikbaar, zonder plotse afstand — past niet in het verwachtingspatroon. Niet omdat hij minder is, maar omdat hij onbekend is.
Onbekend wordt door het systeem niet automatisch gelezen als beter. Het wordt gelezen als onzeker.
Bij het vermijdende patroon: een beschikbare partner vraagt meer nabijheid dan het systeem comfortabel vindt. Die partner wordt niet als veilig ervaren maar als veeleisend — ook al stelt hij objectief minder eisen dan het systeem suggereert.
Bij het angstige patroon is de paradox het scherpst. Een beschikbare partner biedt precies wat het systeem zegt te zoeken. Maar de afwezigheid van spanning verwijdert ook de activatie. En een stil alarmsysteem voelt — voor een systeem dat gewend is aan activatie als bewijs van aandacht — als onverschilligheid. De gedachte: hij geeft niet genoeg om me. Dit kan niet echt zijn.
Bij het gedesorganiseerde patroon activeert beschikbaarheid de tegenstrijdigheid die het patroon kenmerkt. Stabiele nabijheid is onbekend terrein — en onbekend terrein activeert het veiligheidssysteem eerder als alarm dan als rust.
Dit verklaart waarom mensen met een onveilig patroon systematisch partners kiezen die de spanning reproduceren die ze kennen — niet ondanks hun verlangen naar iets beters, maar tegelijk daarmee. Het verlangen is oprecht. De aantrekkingskracht gaat een andere kant op.
Bowlby beschreef dit als het onvermijdelijke gevolg van interne werkmodellen die zijn gevormd voor het kind de mogelijkheid had tot bewuste reflectie.